1.อ่างเก็บน้ำบ้านพุยาง ตั้งอยู่ หมู่ 12 ต.ทุ่งหลวง อ.ปากท่อ จ.ราชบุรี เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลางเหมาะสำหรับเป็นสถานที่พักผ่อนในวันหยุด ทางเทศบาลตำบลทุ่งหลวงได้จัดทำสถานที่ไว้เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวมาพักผ่อนในวันหยุด ท่านสามารถเดินทางมาท่องเที่ยวได้โดยถนนสายเข้าทางถนนทางหลวง หมายเลข 3337 ระยะทางจากสี่แยกห้วยชินสีห์ประมาณ 30 กิโลเมตร

ความสำเร็จของการอนุรักษ์ "ป่าพุยาง" โดยชาวบ้านพุยาง หมู่ 12 ต.ทุ่งหลวง อ.ปากท่อ จ.ราชบุรี นับเป็นตัวอย่างหนึ่งที่แสดงให้เห็นถึงความเป็นชุมชนเข้มแข็ง การมีส่วนร่วมกันบริหารจัดการผืนป่าให้เป็นแหล่งต้นน้ำและแหล่งอาหาของชาวชุมชน จนกลายเป็นป่าชุมชนที่คว้ารางวัลดีเด่นจากหลายองค์กร โดยเฉพาะรางวัลระดับภาคจากกรมป่าไม้ เป็นตัวแทนภาคเข้าประกวดระดับประเทศ รวมทั้งได้รับคัดเลือกเข้าร่วมโครงการ "คนรักษ์ป่า ป่ารักชุมชน" ภายใต้ความร่วมมือของศูนย์ศึกษาและพัฒนาวนศาสตร์ชุมชนที่ 4 (ราชบุรี) สำนักจัดการป่าชุมชน กรมป่าไม้ และโรงไฟฟ้าราชบุรี

"สนั่น ขุนเดช" ผู้ใหญ่บ้าน หมู่ 12 บ้านพุยาง และประธานคณะกรรมการป่าชุมชนบ้านพุยาง เล่าว่า ป่าชุมชนบ้านพุยางตั้งอยู่ในเขตเทศบาลตำบลทุ่งหลวง อ.ปากท่อ มีพื้นที่กว่า 4,000 ไร่ ด้านเหนือติด ต.อ่างหิน ด้านใต้ติด ต.ยางหัก ด้านตะวันออกติดหมู่ 10 และด้านตะวันตกติดกับอุทยานแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติไทยประจัน อ.ปากท่อ อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 25 กิโลเมตร

"ในอดีตหมู่บ้านนี้ชื่อว่าพุยาว เนื่องจากมีลำธารยาวหลายกิโลเมตรเป็นอุโมงค์อยู่ใต้ภูเขาไปทะลุต้นน้ำเพชรบุรี ต่อมาเกิดดินถล่ม มีหินก้อนใหญ่ปิดปากอุโมงค์และทางน้ำ จึงเหลือเพียงน้ำไหลออกมาจากซอกหิน ส่วนชื่อบ้านพุยาวเป็นคำท้องถิ่นของชาวกะเหรี่ยง ต่อมาเพี้ยนมาเป็นพุยางจนปัจจุบัน"

"สนั่น" บอกว่า ป่ามีความสำคัญกับชาวบ้านมาก เพราะเป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร และชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ต้องพึ่งพาแหล่งน้ำ ซึ่งในพื้นที่มีอ่างเก็บน้ำพุยางแห่งเดียว ปริมาณน้ำ 12 ล้านลูกบาศก์เมตร จึงต้องช่วยกันดูแลป่าต้นน้ำลำธารให้อุดมสมบูรณ์ จะได้มีน้ำใช้ตลอดไป ซึ่งก่อนหน้านี้ 7-8 ปีป่าไม้ถูกทำลาย เมื่อถึงฤดูแล้งชาวบ้านไม่มีน้ำใช้ ต้องอพยพไปรับจ้างที่อื่น ทำให้ชาวบ้านเห็นผลกระทบจากการทำลายป่า จึงตั้งกลุ่มขึ้นมาฟื้นฟูดูแลป่าไม้ จัดชุดตรวจป่า เพื่อป้องกันการลักลอบตัดไม้ มีแผนเฝ้าระวังไฟป่าและทำแนวกันไฟ

"ชาวบ้านจะช่วยเป็นหูเป็นตาให้เจ้าหน้าที่ หากพบเห็นการบุกรุกทำลายป่าจะแจ้งคณะกรรมการชุมชน เพื่อประสานตำรวจป่าไม้ และผู้เกี่ยวข้องมาจับกุมดำเนินคดี ซึ่งทำให้ปัญหาการบุกรุกป่าลดลง วันนี้ทุกครัวเรือนจึงมีน้ำใช้ตลอดปี และก่อนที่จะได้รับรางวัลป่าชุมชนดีเด่นระดับภาค ก็มีข่าวน้ำป่าและโคลนถล่มที่ อ.หล่มสัก จ.เพชรบูรณ์ ชาวบ้านยิ่งร่วมกันอนุรักษ์ทั้งป่าชุมชน 2,000 ไร่ และอุทยานแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ 3,000 ไร่ โดยประสานงานอย่างใกล้ชิดระหว่างผู้นำชุมชน สำนักสงฆ์ และตำรวจ โดยทำโครงการป่าชุมชน โดยชุมชน เพื่อชุมชนขึ้น"

"พระสุรพล สุรปัญโญ" เจ้าสำนักสงฆ์บ้านพุยาง ในฐานะผู้ที่มีส่วนสำคัญในการสร้างจิตสำนึกชุมชน บอกว่า พระสงฆ์มีบทบาทเรื่องสร้างจิตสำนึก โดยเน้นการทำจิตใจให้เข้ากับธรรมชาติ เป็นอยู่แบบสัปยะ แบบวิเวก คือสงบ เห็นคุณค่าของป่า เพราะพระพุทธเจ้าประสูติ ตรัสรู้ เผยแพร่ธรรมะ และปรินิพพานในป่าทั้งสิ้น

"ต้องปลูกฝังธรรมะลงในจิตใจชาวบ้านและเยาวชน ให้เขาเข้าใจธรรมชาติ ให้เห็นการกระทำมากกว่าคำพูด คือนำปลูกป่าทีละเล็กละน้อยเพื่อสร้างให้เป็นผืนป่า และตอกย้ำให้เห็นถึงปัญหาภัยธรรมชาติ ทั้งน้ำท่วม แผ่นดินไหว และโลกร้อน ประกอบการตอกย้ำเรื่องบาป บุญ คุณ โทษ คือการกระทำที่ส่งผลกระทบต่อป่าไม้

ด้าน "พ.ต.ท.พิทยา มหัสกีรติ" สารวัตรใหญ่ สภ.ทุ่งหลวง กล่าวว่า สำนักงานตำรวจแห่งชาติน้อมรับพระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ โดยจัดให้มีโครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติสถานีละ 1,200 ต้น ดูแลรักษา 1 ปี ซึ่ง สภ.ทุ่งหลวง ได้ร่วมกับชุมชนพุยางปลูกป่า และจัดการกับผู้กระทำความผิดอย่างเฉียบขาด

"ทุกวันนี้บ้านพุยางมีคณะกรรมการดูแลป่าชุมชน 16 คน ทำหน้าที่ตระเวนดูแลรักษาป่า แจ้งเหตุให้ตำรวจทราบ ซึ่งความร่วมระหว่างชาวบ้านและเจ้าหน้าที่ ถือว่าประสบผลสำเร็จ เพราะจับกุมผู้กระทำผิดได้หลายราย"

ต้องยอมรับว่าความสำเร็จที่เกิดขึ้นนี้มาจากความร่วมมือร่วมใจของคนทั้งชุมชน ที่มีจิตสำนึกว่า "ป่าไม้" คือทรัพยากรอันมีค่า ที่ต้องรักษาไว้เพื่อประโยชน์ของส่วนรวม!!!